| ไปยังหน้า : |
อายตนะ หมายความว่า เป็นบ่อเกิดหรือเป็นเหตุทำให้เกิดธรรมต่าง ๆ มีวิญญาณ เป็นต้นตามมา มี ๑๒ ประการ คือ
| ๑. จักขายตนะ | ได้แก่ จักขุปสาทรูป | จัดเป็น รูป | ||
| ๒. รูปายตนะ | ได้แก่ วัณณรูป คือ สีต่าง ๆ | จัดเป็น รูป | ||
| ๓. โสตายตนะ | ได้แก่ โสตปสาทรูป | จัดเป็น รูป | ||
| ๔. สัททายตนะ | ได้แก่ สัททรูป คือ เสียงต่าง ๆ | จัดเป็น รูป | ||
| ๕. ฆานายตนะ | ได้แก่ ฆานปสาทรูป | จัดเป็น รูป | ||
| ๖. คันธายตนะ | ได้แก่ คันธรูป คือ กลิ่นต่าง ๆ | จัดเป็น รูป | ||
| ๗. ชิวหายตนะ | ได้แก่ ชิวหาปสาทรูป | จัดเป็น รูป | ||
| ๘. รสายตนะ | ได้แก่ รสรูป คือ รสต่าง ๆ | จัดเป็น รูป | ||
| ๙. กายายตนะ | ได้แก่ กายปสาทรูป | จัดเป็น รูป | ||
| ๑๐. โผฏฐัพพายตนะ | ได้แก่ ปถวี เตโช วาโย | จัดเป็น รูป | ||
| ๑๑. มนายตนะ | ได้แก่ จิตทั้งหมด | จัดเป็น นาม | ||
| ๑๒. ธัมมายตนะ | ได้แก่ เจตสิก ๕๒ นิพพาน | จัดเป็น นาม | ||
| สุขุมรูป ๑๖ | จัดเป็น รูป |