| |
อินทรีย์ ๒๒   |  

อินทรีย์ แปลว่า ความเป็นใหญ่ เป็นผู้ปกครอง หมายความว่า ธรรมชาติที่เป็นใหญ่ เป็นผู้ปกครองในหน้าที่การงานของตน ๆ ซึ่งมีความสามารถทำให้สภาพธรรมที่เกิดพร้อมกันกับตนนั้นเป็นไปตามอำนาจหน้าที่ของตน อินทรีย์นี้ เมื่อว่าโดยองค์ธรรมปรมัตถ์แล้ว มี ๑๖ คือ ปสาทรูป ๕ ภาวรูป ๒ ชีวิตรูป ๑ ชีวิตินทรีย์เจตสิก ๑ จิต ๑ เวทนาเจตสิก ๑ สัทธาเจตสิก ๑ วิริยเจตสิก ๑ สติเจตสิก ๑ เอกัคคตาเจตสิก ๑ และปัญญาเจตสิก ๑ แต่เมื่อว่าโดยประเภทแล้วมี ๒๒ ประการ คือ

๑. จักขุนทรีย์ ได้แก่ จักขุปสาทรูป จัดเป็น รูป
๒. โสตินทรีย์ ได้แก่ โสตปสาทรูป จัดเป็น รูป
๓. ฆานินทรีย์ ได้แก่ ฆานปสาทรูป จัดเป็น รูป
๔. ชิวหินทรีย์ ได้แก่ ชิวหาปสาทรูป จัดเป็น รูป
๕. กายินทรีย์ ได้แก่ กายปสาทรูป จัดเป็น รูป
๖. อิตถินทรีย์ ได้แก่ อิตถีภาวรูป จัดเป็น รูป
๗. ปุริสินทรีย์ ได้แก่ ปุริสภาวรูป จัดเป็น รูป
๘. ชีวิตินทรีย์ ได้แก่ ชีวิตรูป จัดเป็น รูป
ชีวิตินทรียเจตสิก จัดเป็น นาม
๙. มนินทรีย์ ได้แก่ จิตทั้งหมด จัดเป็น นาม
๑๐. สุขินทรีย์ ได้แก่ สุขเวทนา จัดเป็น นาม
๑๑. ทุกขินทรีย์ ได้แก่ ทุกขเวทนา จัดเป็น นาม
๑๒. โสมนัสสินทรีย์ ได้แก่ โสมนัสสเวทนา จัดเป็น นาม
๑๓. โทมนัสสินทรีย์ ได้แก่ โทมนัสสเวทนา จัดเป็น นาม
๑๔. อุเปกขินทรีย์ ได้แก่ อุเบกขาเวทนา จัดเป็น นาม
๑๕. สัทธินทรีย์ ได้แก่ สัทธาเจตสิก จัดเป็น นาม
๑๖. วิริยินทรีย์ ได้แก่ วิริยเจตสิก จัดเป็น นาม
๑๗. สตินทรีย์ ได้แก่ สติเจตสิก จัดเป็น นาม
๑๘. สมาธินทรีย์ ได้แก่ เอกัคคตาเจตสิก จัดเป็น นาม
๑๙. ปัญญินทรีย์ ได้แก่ ปัญญาเจตสิก จัดเป็น นาม
๒๐. อนัญญาตัญญัสสามิตินทรีย์ ได้แก่ ปัญญาเจตสิก จัดเป็น นาม
๒๑. อัญญินทรีย์ ได้แก่ ปัญญาเจตสิก จัดเป็น นาม
๒๒. อัญญาตาวินทรีย์ ได้แก่ ปัญญาเจตสิก จัดเป็น นาม


เกี่ยวกับตำราอภิธรรม ออนไลน์ (Disclaimer)
ตำราอภิธรรมออนไลน์ พัฒนาขึ้นโดยความร่วมมือของอภิธรรมมหาวิทยาลัย วัดระฆังฯ วัดญาณเวศกวัน และ หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ เพื่อนำเสนอสื่อธรรมสำหรับการศึกษาค้นคว้า โดยได้รับอนุญาต และเอกสารต้นฉบับจากผู้เขียน ดังนี้
(๑) พระมหาชินวัฒน์ จกฺกวโร (๒๕๕๒), จิตปรมัตถ์: คู่มือศึกษาอภิธัมมัตถสังคหะ ปริเฉจที่ ๑, พิมพ์ครั้งที่ ๑.
(๒) พระมหาชินวัฒน์ จกฺกวโร (๒๕๕๖), เจตสิกปรมัตถ์: คู่มือศึกษาอภิธัมมัตถสังคหะ ปริเฉจที่ ๒, พิมพ์ครั้งที่ ๑.
(๓) พระมหาชินวัฒน์ จกฺกวโร (๒๕๖๓), รูปปรมัตถ์: คู่มือศึกษาอภิธัมมัตถสังคหะ ปริเฉจที่ ๖, พิมพ์ครั้งที่ ๑.
ผู้สนใจศึกษาสามารถติดต่อสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับหนังสือ และหลักสูตรการศึกษาได้ที่ สำนักงานอภิธรรมมหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย วัดระฆังโฆษิตารามวรมหาวิหาร (คณะ ๗) แขวงศิริราช เขตบางกอกน้อย กรุงเทพฯ ๑๐๗๐๐ โทร ๐๒ ๔๑๑ ๔๕๔๖, ๑๒ ๔๑๒ ๑๐๘๔, ๐๘๖ ๐๓๘ ๒๙๓๓

  |